Otomotiv Elektrik Sistemi 60 Saniyede
Aracınızın elektrik sisteminin üç temel bileşeni vardır: akü enerjiyi depolar, alternatör motor çalışırken enerji üretir ve kablo/sigorta sistemi enerjiyi her bileşene dağıtır. Marş motorundan radyoya, yakıt enjektörlerine kadar her şey bu enerjiyi tüketir.
Bu üç parçanın nasıl birlikte çalıştığını anlamak, 25 dolarlık temel bir multimetre ile elektrik sorunlarının yaklaşık %80'ini teşhis etmenizi sağlar.
Akü
Ne İşe Yarar
Akümülatör, marş motorunu çalıştırmak için gereken ani akımı (birkaç saniye için 100-300+ amper) sağlar ve motor kapalıyken tüm elektronik cihazlara güç verir. Motor çalıştıktan sonra alternatör devreye girer ve akü voltaj dengeleyici görevi görür.
Temel Özellikler
CCA (Soğuk Marş Amperi): Akünün 0 derece Fahrenheit'ta 30 saniye boyunca en az 7,2 voltu koruyarak sağlayabileceği akım miktarı. Daha büyük motorlar ve daha soğuk iklimler için daha yüksek CCA gereklidir. Tipik bir 4 silindirli otomobilin 400-600 CCA'ya ihtiyacı vardır; bir dizel kamyonun 800-1000 CCA'ya ihtiyacı olabilir.
Rezerv Kapasitesi (RC): Akünün 10,5 voltun altına düşmeden önce kaç dakika 25 amper sağlayabileceği. Bu, alternatör arızalanırsa tek başına aküyle ne kadar süre çalışabileceğinizi gösterir. Tipik binek otomobil akülerinin 90-120 dakika rezerv kapasitesi vardır.
Grup Boyutu: Fiziksel boyutlar ve terminal konfigürasyonu. Yedek akünüz, aracınız için belirtilen grup boyutuyla (binek otomobiller için genellikle Grup 24, 35, 48 veya 65) eşleşmelidir. Yanlış boyut fiziksel olarak yuvaya sığmaz veya terminalleri yanlış konumda olabilir.
Bir Multimetre ile Aküyü Test Etme
Multimetrenizi DC voltajına ayarlayın (dalgalı çizgi değil, düz çizgili V).
Statik voltaj testi (motor kapalı, ışıklar kapalı):
- 12,6V veya üzeri: Tamamen şarjlı
- 12,4V: Yaklaşık %75 şarjlı
- 12,2V: Yaklaşık %50 şarjlı
- 12,0V veya altı: Etkili bir şekilde bitmiş -- şarj edin veya değiştirin
Marş testi: Birinden voltajı izlerken motoru çalıştırmasını isteyin. Marş sırasında 9,6V'un altına düşmemelidir. 9V'un altına düşerse, statik voltaj iyi görünse bile akü zayıftır.
Akü yaşı: Akü üzerindeki tarih kodu etiketini kontrol edin. 4 yıldan eskiyse ve test sonuçları yetersizse, soğuk bir sabahta çalışmama sorunu yaşamayı beklemek yerine proaktif olarak değiştirin.
Alternatör
Ne İşe Yarar
Alternatör, serpantin kayışı tarafından tahrik edilen bir jeneratördür. Motorun mekanik enerjisini, aracın sistemlerine güç sağlamak ve aküyü şarj etmek için elektrik enerjisine dönüştürür. Tipik bir alternatör, araca bağlı olarak 80-150 amper çıkış verir.
Alternatörü Test Etme
Şarj voltajı testi: Motor rölantide çalışırken akü terminalleri arasındaki voltajı ölçün.
- 13,8-14,8V: Alternatör normal şekilde şarj oluyor
- 13,5V'un altı: Alternatör yetersiz şarj ediyor (arızalı regülatör, aşınmış fırçalar, kötü kayış)
- 15,0V'un üstü: Alternatör aşırı şarj ediyor (arızalı voltaj regülatörü) -- bu, akü elektrolitini kaynatabilir ve elektronik aksamlara zarar verebilir
Yük testi: Farları, A/C fanını yüksekte ve arka cam rezistansını açın. Voltaj 13,5V'un üzerinde kalmalıdır. Yük altında 13,2V'un altına düşerse, alternatör yetersizdir.
Kayış incelemesi: Serpantin kayışı alternatörü tahrik eder. Çatlaklar, parlaklık (parlak pürüzsüz yüzey) veya yıpranma olup olmadığını kontrol edin. Kaygan bir kayış, aralıklı olarak yetersiz şarja neden olur. Çoğu serpantin kayışı her 96.000-160.000 km'de bir değiştirilmelidir.
Alternatör Arızasının Belirtileri
- Gösterge panelinde akü/şarj uyarı ışığı
- Motoru devirlendirdiğinizde parlayan rölantide sönen farlar
- Alternatör bölgesinden gelen vızıltı veya taşlama sesi
- Yeni veya iyi test edilmesine rağmen akü sürekli bitiyor
- Yanık kauçuk kokusu (kayan kayış)
Sigortalar ve Röleler
Sigortalar
Sigortalar, devredeki kasıtlı zayıf noktalardır. Bir bileşen çok fazla akım çektiğinde (kısa devre), sigorta erir ve kablolar aşırı ısınıp yangın çıkarmadan önce devreyi keser. Aracınızdaki her elektrik devresi bir sigorta ile korunmaktadır.
Çoğu modern otomobilde iki sigorta kutusu bulunur: biri kaputun altında (radyatör fanı, yakıt pompası, ABS gibi yüksek akımlı devreler) ve biri kabinin içinde (radyo, camlar, iç aydınlatma gibi düşük akımlı devreler). Sigorta kutusu kapağı veya kullanım kılavuzunuz hangi sigortanın hangi devreyi koruduğunu gösterir.
Sigortaları kontrol etme: Sigortayı çekin ve içindeki ince tel elemanına bakın. Kırılmış veya kararmışsa, sigorta atmıştır. Daha güvenilir bir yöntem, multimetrenizi süreklilik veya direnç ayarında kullanmaktır -- iyi bir sigorta 0 ohm'a yakın okur, atmış bir sigorta OL (açık hat) okur.
Önemli: Bir sigortayı her zaman aynı amper değerine sahip bir sigortayla değiştirin. 10 amperlik bir sigorta, 10 amperlik kablolama için derecelendirilmiş bir devreyi korur. 30 amperlik bir sigorta takmak, devre kısa devre yaptığında atmaz, bu da kabloların erimesi anlamına gelir. Bir sigorta tekrar tekrar atarsa, devrede bulunması ve onarılması gereken bir kısa devre vardır.
Röleler
Röle, elektrikle çalışan bir anahtardır. Küçük akımlı bir devrenin (kontak anahtarınız gibi), gösterge paneli kablolarından 30+ amper geçirmeden yüksek akımlı bir devreyi (marş motoru veya yakıt pompası gibi) kontrol etmesini sağlar.
Röleler etkinleştirildiğinde tıklar. Anahtarı çevirdiğinizde yakıt pompası rölesinin tık sesini duymuyorsanız veya motor sıcakken radyatör fanı rölesi devreye girmiyorsa, röle arızalı olabilir. Röleler genellikle 8-15 dolardır ve sigorta kutusuna takılıp çıkarılır.
Bir röleyi test etme: Kritik olmayan bir devreden (çoğu sigorta kutusu aynı rölelerden birkaçını kullanır) özdeş bir röle ile değiştirin. Sorun röle ile birlikte hareket ederse, suçluyu buldunuz.
Temel Teşhis için Bir Multimetre Kullanma
Dijital multimetre (DMM), elektrik işleri için en kullanışlı teşhis aracıdır. İşte her hobi tamircisinin bilmesi gereken testler.
Süreklilik Testi
Metreyi süreklilik moduna ayarlayın (sembol bir ses dalgası veya bir diyot gibi görünür). Uçları birbirine değdirin -- bip sesi çıkarmalıdır. Bu, iki nokta arasında kesintisiz bir yol olup olmadığını test eder. Sigortaları, kabloları, anahtarları ve toprak bağlantılarını kontrol etmek için kullanın. Bip sesi yoksa açık devre (kırık kablo, atmış sigorta, kötü bağlantı) anlamına gelir.
Voltaj Düşümü Testi
Bu, elektrik arızalarını gidermek için en güçlü teşhis tekniğidir. Bir voltaj düşümü testi, akım akarken bir bağlantı veya kablo boyunca ne kadar voltaj kaybedildiğini ölçer.
Metreyi DC voltajına ayarlayın. Uçları test etmek istediğiniz bağlantı boyunca bağlayın (örneğin, akü pozitif terminalinden marş motoru pozitif direğine). Motoru çalıştırın. İyi bir bağlantı 0,2V'tan daha az düşüş gösterir. 0,5V'tan fazla, korozyona uğramış bir bağlantı, hasarlı bir kablo veya direnç oluşturan yetersiz boyutlu bir kablo olduğunu gösterir.
Voltaj düşümü testi, direnç testinden daha üstündür çünkü bağlantıyı gerçek yük altında test eder. Korozyona uğramış bir terminal direnç testinde 0 ohm gösterebilir, ancak bir marş motorunun 200 amperlik yükü altında 2 volt düşebilir.
Parazitik Çekiş Testi
Aküünüz gece boyunca sürekli bitiyorsa, araç kapalıyken bir şey akım çekiyor demektir. Normal parazitik çekiş 25-50 miliamperdir (saat, alarm sistemi ve ECM belleği için). 75-100 miliamperin üzerindeki bir çekiş, bir aküyü birkaç gün içinde bitirir.
- Multimetrenizi 10A veya 20A DC akım aralığına ayarlayın
- Negatif akü kablosunu ayırın
- Multimetreyi negatif kablo ile negatif akü direği arasına seri olarak bağlayın
- Tüm modüllerin uykuya geçmesi için 15-30 dakika bekleyin
- Akım çekişini okuyun
- Çok yüksekse, sigortaları tek tek çekmeye başlayın -- çekiş düştüğünde, sorunlu devreyi bulmuşsunuzdur
Yaygın Elektrik Arızaları ve Çözümleri
Korozyona uğramış akü terminalleri: Akü direklerindeki beyaz/yeşil kabuklu birikinti, zor çalıştırmaya, sönen ışıklara ve düzensiz davranışa neden olabilecek direnç oluşturur. Terminalleri bir tel fırça ve kabartma tozu ve su macunu ile temizleyin. Tekrarlanmayı önlemek için temizledikten sonra dielektrik gres uygulayın.
Kötü toprak bağlantıları: Motor ve gövde, elektrik devresini aküye geri tamamlayan toprak kayışlarına sahiptir. Korozyona uğramış veya gevşek bir toprak bağlantısı, titreyen ışıklar, aralıklı çalıştırmama, düzensiz çalışan göstergeler gibi her türlü garip semptoma neden olur. Temel bakımın bir parçası olarak tüm toprak noktalarını temizleyin ve sıkın.
Satış sonrası aksesuar kablolama sorunları: Araç kameraları, LED ışık çubukları ve satış sonrası müzik setleri genellikle yanlış kablolanır. En yaygın hata, çok küçük bir devreye dokunmak, sigortaları atmak veya voltaj düşüşleri oluşturmaktır. Satış sonrası aksesuarlar için her zaman özel bir sigortalı devre kullanın ve asla hava yastığı veya ABS kablolarına dokunmayın.
Aralıklı elektrik arızaları: Teşhis edilmesi en zor sorunlar. Bir bileşen bazen çalışıyor ancak bazen çalışmıyorsa, şunlara bakın: gevşek konektörler (sallama testi), konektörlerin içindeki korozyona uğramış pimler, bir brakete veya keskin bir kenara karşı yalıtım yoluyla aşınmış kablolar ve ısıyla ilgili arızalar (sıcakken arızalanan ve soğukken çalışan bileşenler veya tam tersi).
DIY elektrik teşhisinin %90'ını halletmek için 200 dolarlık bir tarama aletine veya bir osiloskopa ihtiyacınız yok. 25 dolarlık bir multimetre ve sistematik bir yaklaşım sizi şaşırtıcı derecede ileriye götürecektir.
